Nội dung chính
Người Greenland vẫn phản đối việc trở thành một phần của Mỹ, song không ai biết tương lai ra sao sau khi ông Trump nói Mỹ phải có được hòn đảo.
Trump công bố sáp nhập Greenland: Lý do và phản ứng
“Chúng tôi cần Greenland vì an ninh quốc gia, không phải do khoáng sản”, Tổng thống Donald Trump tuyên bố vào ngày 22/12, sau khi bổ nhiệm Thống đốc Louisiana Jeff Landry làm đặc phái viên về Greenland. Đây là động thái quyết liệt nhất của Trump trong nỗ lực biến Greenland – hòn đảo tự trị của Đan Mạch – thành lãnh thổ Mỹ.
Phản ứng của Greenland và Đan Mạch
Thủ hiến Greenland Jens‑Frederik Nielsen và Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen đã lên tiếng mạnh mẽ, khẳng định hòn đảo thuộc về người dân Greenland và không cho phép bất kỳ quyền kiểm soát nào từ Mỹ. Đan Mạch thậm chí đã triệu tập Đại sứ Mỹ Ken Howery để yêu cầu giải thích.
Lãnh đạo ngoại giao Greenland Vivian Motzfeldt nhấn mạnh: “Không có gì thay đổi ở Greenland. Tương lai của chúng tôi do người dân Greenland quyết định. Chúng tôi không phải người Đan Mạch, không phải người Mỹ và không mong muốn trở thành như vậy. Chúng tôi là người Inuit Kalaallit, chúng tôi là người dân Greenland”.
Chiến lược an ninh và tài nguyên
Greenland sở hữu trữ lượng khoáng sản dồi dào – kẽm, lithium, graphite, niken và đồng – là những nguyên liệu then chốt cho công nghệ hiện đại. Dù vậy, Trump đã khẳng định mục tiêu “an ninh quốc gia” chứ không phải khai thác tài nguyên.
“Nếu nhìn vào Greenland, hãy nhìn dọc bờ biển, bạn sẽ thấy tàu Nga và Trung Quốc xuất hiện khắp nơi. Chúng ta phải có được nó”, ông Trump nhấn mạnh trong một buổi phát biểu.
Chuyên gia Christopher Chivvis, giám đốc Chương trình Quản trị Quốc gia Mỹ tại Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế (CEIP), cho rằng đây có thể mở ra một “thời đại mới” trong việc thay đổi chuẩn mực chủ quyền lãnh thổ, nhưng đồng thời cảnh báo chi phí địa chính trị sẽ “đắt đỏ”.
Marc Jacobsen, phó giáo sư tại Học viện Quốc phòng Hoàng gia Đan Mạch, cho rằng việc bổ nhiệm Landry và nhà đầu tư Thomas Dans làm người đứng đầu Ủy ban Nghiên cứu Bắc Cực của Mỹ là những yếu tố mới trong chiến lược của Washington. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh rằng “những nỗ lực này đang phản tác dụng vì người dân Greenland ngày càng coi Mỹ là đối thủ và ít triển vọng trên con đường giành quyền tự trị”.
Triển vọng tương lai và các kịch bản
Phân tích của các chuyên gia cho thấy ba kịch bản khả thi:
- Thỏa thuận quốc phòng đa bên: Đan Mạch, Greenland và Mỹ có thể ký một hiệp định an ninh mới, giữ Greenland trong khung quan hệ hiện tại nhưng tăng cường hỗ trợ quân sự và kinh tế.
- Đầu tư chiến lược: Washington có thể đẩy mạnh các dự án hạ tầng, khai thác tài nguyên và nghiên cứu khoa học để gián tiếp ảnh hưởng mà không cần sáp nhập chính thức.
- Đối đầu địa chính trị: Nếu Mỹ tiếp tục ép buộc, châu Âu (đặc biệt là Pháp, Thụy Điển) có thể tăng cường hiện diện quân sự và giám sát EU tại khu vực, làm tăng căng thẳng.
Jacobsen cho rằng Đan Mạch vẫn còn thời gian để ngăn chặn tham vọng của Trump bằng cách đề xuất một thỏa thuận quốc phòng mới, có thể “được coi là chiến thắng” cho Trump mà không thay đổi thực tế chủ quyền.
Trong khi đó, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance đã thăm Căn cứ Không gian Pituffik vào tháng 3, chỉ trích Đan Mạch vì không ưu tiên an ninh của Greenland, cho thấy Washington vẫn duy trì áp lực.
Những diễn biến này cho thấy Greenland đang đứng trước một ngã rẽ quan trọng: từ việc bảo vệ độc lập dân tộc tới việc trở thành bàn cờ chiến lược trong cuộc đua an ninh Bắc Cực.
Vũ Hoàng (Theo Hill, AFP, Reuters)
