HPV (Human Papillomavirus) không chỉ là nguyên nhân chính gây sùi mào gà mà còn là “kẻ thù thầm lặng” có thể biến đổi tế bào và dẫn tới ung thư nếu không được sàng lọc định kỳ.

HPV là gì và cách lây truyền

Theo thống kê tại Bệnh viện Da liễu Trung ương, khoảng 70% bệnh nhân đến khám các bệnh lây truyền qua đường tình dục có liên quan đến sùi mào gà – một biểu hiện lâm sàng phổ biến của HPV.

TS.BS Trịnh Minh Trang, Trưởng phòng Nghiên cứu khoa học và Hợp tác quốc tế, Bệnh viện Da liễu Trung ương, giải thích: “HPV có ‘vùng cư trú’ chủ yếu tại các điểm tiếp giáp da‑niêm mạc, đặc biệt là niêm mạc vùng sinh dục. Vì vậy, con đường lây truyền chính là tiếp xúc da‑niêm mạc trong quan hệ tình dục, bao gồm quan hệ âm đạo, hậu môn và quan hệ bằng miệng.”

Các loại HPV: sùi mào gà và nguy cơ ung thư

HPV không phải là một virus đơn lẻ mà là một nhóm gồm hơn 100 tuýp. Trong số đó, chỉ một phần nhỏ là lây truyền qua đường tình dục và gây bệnh.

• Tuýp nguy cơ thấp (HPV 6, 11): gây sùi mào gà ở vùng sinh dục, biểu hiện dễ nhận biết.
• Tuýp nguy cơ cao (HPV 16, 18, 31, 52, 58): không luôn gây sùi mào gà, nhưng có khả năng tích hợp vào DNA tế bào và gây ung thư cổ tử cung, ung thư vùng sinh dục và một số loại ung thư hầu họng.

Mối liên hệ giữa HPV và ung thư cổ tử cung

Quá trình tiến triển từ nhiễm HPV sang ung thư là một chuỗi diễn biến kéo dài nhiều năm, thường không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu. Khi một tuýp HPV nguy cơ cao xâm nhập, virus có thể tích hợp vào DNA tế bào biểu mô, làm mất khả năng kiểm soát sự phân chia tế bào, dẫn đến đột biến và cuối cùng hình thành khối u.

TS.BS Trịnh Minh Trang nhấn mạnh: “Do tiến triển âm thầm, ung thư cổ tử cung thường chỉ được chẩn đoán khi đã ở giai đoạn muộn, khi bệnh nhân xuất hiện chảy máu âm đạo bất thường, đau hoặc đã có di căn.”

Tầm soát, xét nghiệm và tiêm vaccine HPV

Việc tầm soát định kỳ là chìa khóa ngăn ngừa ung thư do HPV. Các phương pháp phổ biến bao gồm:

1. Kiểm tra định tuýp HPV (HPV DNA test) – phát hiện sớm các tuýp nguy cơ cao.
2. Xét nghiệm tế bào cổ tử cung (Pap test) – đánh giá bất thường tế bào.
3. Soi cổ tử cung (colposcopy) – quan sát trực tiếp các tổn thương tiền ung thư.

Nếu phát hiện tuýp nguy cơ cao, bác sĩ sẽ đề xuất các xét nghiệm bổ sung và can thiệp kịp thời.

Vaccine HPV vẫn được khuyến cáo cho người đã có quan hệ tình dục, kể cả những người đã từng nhiễm một số tuýp. Mặc dù vaccine không chữa trị virus đã nhiễm, nhưng nó giúp phòng ngừa các tuýp chưa từng tiếp xúc, giảm đáng kể nguy cơ mắc các bệnh lý liên quan.

Kết luận và lời khuyên cho người đọc

HPV là một trong những virus lây truyền qua đường tình dục phổ biến nhất, với tỷ lệ nhiễm cao trong cộng đồng. Việc hiểu rõ các tuýp nguy cơ, nhận thức về đường lây truyền và thực hiện tầm soát định kỳ sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ phát triển ung thư.

Hãy cân nhắc:

• Thực hiện xét nghiệm định tuýp HPV ít nhất một lần mỗi 2‑3 năm nếu bạn hoạt động tình dục.
• Đối với phụ nữ, kết hợp xét nghiệm HPV với Pap test để tăng độ nhạy phát hiện.
• Tiêm vaccine HPV ngay khi có cơ hội, đặc biệt nếu bạn chưa tiêm đầy đủ liều.

Chúng ta không thể loại bỏ hoàn toàn nguy cơ, nhưng kiến thức và hành động kịp thời là vũ khí mạnh nhất để bảo vệ sức khỏe sinh sản.

Phương Anh