EU đang cân nhắc một cơ chế đặc biệt, cho phép Ukraine trở thành “thành viên giới hạn” trước khi có đầy đủ quyền thành viên.

Động cơ và bối cảnh chính trị

Trong bối cảnh chiến tranh kéo dài bốn năm với Nga, Ukraine xem việc gia nhập EU như một phần quan trọng của bảo đảm an ninh và ổn định hậu chiến. Các nhà lãnh đạo châu Âu đã đưa đề xuất này vào bản dự thảo “kế hoạch hòa bình 20 điểm” được thảo luận giữa Mỹ, Kyiv và EU, nhằm tạo ra một lộ trình kinh tế và chính trị cho Kyiv sau khi xung đột chấm dứt.

Cơ chế “thành viên giới hạn” là gì?

Khái niệm này đề xuất cho Ukraine nhận tư cách thành viên tạm thời, cho phép tham gia một số hoạt động EU nhưng không có quyền biểu quyết đầy đủ. Các quyền này sẽ được mở rộng dần qua các giai đoạn chuyển tiếp, tùy thuộc vào tiến độ thực hiện các tiêu chuẩn EU về luật pháp, kinh tế và quản trị.

Quy trình và các giai đoạn chuyển tiếp

• Giai đoạn 1: Ukraine được công nhận là “thành viên giới hạn”, tham gia các chương trình hợp tác và có tiếng nói trong các hội đồng nhưng không có quyền bỏ phiếu.
• Giai đoạn 2: Khi đáp ứng được một bộ tiêu chuẩn nhất định (ví dụ: chuẩn pháp lý và tiêu chuẩn thị trường nội bộ), Ukraine sẽ được trao thêm quyền bỏ phiếu trong các lĩnh vực chiến lược.
• Giai đoạn 3: Khi hoàn thành toàn bộ tiêu chuẩn thành viên, Ukraine sẽ trở thành thành viên đầy đủ với mọi quyền lợi và nghĩa vụ.

Thách thức và quan điểm trong EU

Mặc dù mô hình này hứa hẹn rút ngắn thời gian gia nhập, nhiều quốc gia thành viên EU lo ngại về tính khả thi và tính công bằng. Quy trình truyền thống yêu cầu sự đồng thuận của cả 27 quốc gia thành viên và các quốc hội quốc gia; việc đảo ngược quy trình sẽ đòi hỏi một thỏa thuận chính trị sâu rộng.

Một số quan chức EU nhấn mạnh rằng “thực tế hiện nay rất khác so với thời điểm các quy tắc gia nhập được xây dựng”, và cho rằng một giải pháp sáng tạo là cần thiết để đáp ứng nhu cầu an ninh của châu Âu.

So sánh với các đợt mở rộng trước đây

Trong đợt mở rộng 2004, các nước như Ba Lan đã mất gần 10 năm để hoàn thiện các cải cách pháp lý, dù không có xung đột quân sự. Các quốc gia mới gia nhập thường trải qua các giai đoạn chuyển tiếp kéo dài, ví dụ như quyền công dân và tự do di chuyển. Cơ chế “thành viên giới hạn” của Ukraine sẽ đi sâu hơn vào các hạn chế, nhưng cũng có thể tạo tiền đề cho một quá trình hội nhập nhanh hơn.

Kết luận

Việc đưa Ukraine vào EU dưới dạng “thành viên giới hạn” là một thử nghiệm chưa từng có, đồng thời phản ánh nhu cầu cấp bách về an ninh và ổn định khu vực. Nếu được chấp nhận, mô hình này có thể mở ra một lộ trình mới cho các quốc gia đang mong muốn hội nhập, nhưng cũng sẽ đặt ra những câu hỏi quan trọng về sự đồng thuận chính trị và tính bền vững của quá trình mở rộng.

Bạn nghĩ sao về mô hình thành viên hạn chế? Hãy chia sẻ quan điểm của mình và theo dõi các bản tin mới nhất về quan hệ EU‑Ukraine.