Quốc hội đang xem xét đề xuất chỉ áp dụng tỷ lệ đồng thuận 75% khi thu hồi đất cho các dự án trọng điểm quốc gia, nhằm giảm tranh chấp và bảo vệ quyền lợi người dân.

Bối cảnh thảo luận tại Quốc hội

Vào chiều 1/12, Quốc hội đã tổ chức phiên họp chuyên đề về dự thảo Nghị quyết “Một số cơ chế tháo gỡ khó khăn trong thi hành Luật Đất đai”. Một trong những nội dung nóng được các đại biểu quan tâm là cơ chế thu hồi đất khi nhà đầu tư đã đàm phán được trên 75% diện tích và hơn 75% người sử dụng đất, sau đó để lại phần còn lại cho HĐND cấp tỉnh thu hồi.

Ý kiến của các đại biểu

Ông Trần Văn Tiến (Ủy viên kiêm nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính) cho rằng quy định 75% đồng thuận còn quá khắt khe vì phải đồng thời đáp ứng cả hai tiêu chí về diện tích và số người sở hữu. Ông đề nghị cơ quan soạn thảo cung cấp số liệu thực tế về số dự án hiện đang gặp khó khăn trong việc đạt cả hai tiêu chí, để xác định mức đồng thuận hợp lý.

Phó trưởng đoàn Đại biểu tỉnh Lâm Đồng, ông Dương Khắc Mai, nhận xét rằng việc bổ sung tỷ lệ 75% vào dự thảo có thể giải quyết những điểm nghẽn lâu năm, tránh các dự án bị đình trệ do phản đối của người dân. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh cần có cơ sở khoa học, ví dụ thống kê số dự án đã bị tắc nghẽn vì không đạt mức đồng thuận.

Bà Nguyễn Thị Thu Thủy (Ủy viên kiêm nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp) lưu ý rằng tỷ lệ 75% cần được áp dụng một cách linh hoạt, tùy thuộc vào quy mô và tính chất của từng dự án, để không gây bất ổn xã hội.

Đề xuất của ông Hà Sỹ Đồng

Ông Hà Sỹ Đồng, nguyên Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị, đề nghị Quốc hội cân nhắc chỉ áp dụng tỷ lệ 75% cho các dự án trọng điểm quốc gia, hạ tầng chiến lược hoặc những dự án đã bị trì hoãn trong quá trình bồi thường. Ông còn gợi ý nâng tỷ lệ đồng thuận lên 80‑85% để tăng tính an toàn pháp lý.

Ông nhấn mạnh, yếu tố then chốt không chỉ là tỷ lệ mà còn là cơ chế xác định giá bồi thường, quy trình đối thoại, tái định cư và giám sát độc lập. Đề xuất thành lập hội đồng thương lượng độc lập, mời các tổ chức định giá uy tín và công khai toàn bộ hồ sơ để người dân cảm nhận được tính công bằng.

Quan điểm của Bộ trưởng Trần Đức Thắng

Trong phần giải trình, Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng cho biết Luật Đất đai 2024 đã quy định 31 trường hợp thu hồi đất, nhưng dự thảo nghị quyết cần bổ sung ba trường hợp mới, trong đó có việc thu hồi phần diện tích còn lại khi nhà đầu tư đã đạt 75% diện tích và 75% người sử dụng đất.

Theo ông, tỷ lệ 75% là trường hợp đặc biệt, cần đánh giá kỹ về kinh tế‑xã hội, an ninh trật tự và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân. Ông cũng nhấn mạnh HĐND cấp tỉnh sẽ có trách nhiệm xem xét và quyết định thu hồi phần còn lại khi đạt tiêu chuẩn trên.

Triển vọng và các bước tiếp theo

• Đề xuất bồi thường hai phương án: (1) Nhà nước trả bồi thường theo mức quy định; (2) Khi giá thỏa thuận cao hơn, phần chênh lệch do nhà đầu tư chịu, tính vào chi phí dự án.
• Phó đoàn đại biểu TP Hải Phòng Nguyễn Thị Việt Nga và Phó đoàn đại biểu Khánh Hòa Đàng Thị Mỹ Hương đồng ý rằng phương án thứ hai cân bằng lợi ích giữa nhà nước, người dân và nhà đầu tư, giảm thiểu tranh chấp.
• Dự kiến Quốc hội sẽ biểu quyết thông qua Nghị quyết tháo gỡ khó khăn trong thi hành Luật Đất đai vào ngày 11/12.

Việc áp dụng tỷ lệ đồng thuận 75% – hoặc thậm chí 80‑85% – cho các dự án trọng điểm có thể tạo ra môi trường pháp lý ổn định, giảm thiểu xung đột xã hội và thúc đẩy tiến độ thực hiện các dự án quốc gia.

Anh Tú