Tiêu chuẩn mới cho phường từ 2026

Nghị quyết 112/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, đưa ra bộ quy chuẩn chặt chẽ cho việc thành lập và sắp xếp các đơn vị hành chính cấp phường. Đây là bước tiến quan trọng nhằm gắn phường với vai trò đô thị thực sự và nâng cao năng lực kinh tế – xã hội.

Dân số và diện tích: ngưỡng tối thiểu

Hai tiêu chí nền tảng được quy định rõ ràng:

Quy mô dân số

Phường phải có từ 21.000 người trở lên. Mức dân số này áp dụng đồng nhất cho toàn quốc, ngoại trừ các trường hợp đặc thù được quy định riêng.

Diện tích tự nhiên

Diện tích tối thiểu của phường là 5,5 km². Hai tiêu chí này là tiền đề để xem xét việc thành lập mới hoặc sắp xếp lại đơn vị hành chính.

Đô thị hóa và vai trò trong quy hoạch

Phường không chỉ là đơn vị hành chính mà còn phải có vị trí và chức năng rõ ràng trong quy hoạch phát triển khu vực.

Tỷ lệ đô thị hóa

Phần dân số sống ở khu đô thị phải chiếm tối thiểu 50% tổng dân số của phường.

Tỷ lệ lao động phi nông nghiệp

Để đáp ứng tiêu chuẩn kinh tế, tỷ lệ lao động phi nông nghiệp cần đạt 70% trở lên.

Tiêu chuẩn kinh tế và thu nhập

Đây là điểm mới đáng chú ý trong Nghị quyết 112, lần đầu tiên quy định chi tiết về ngân sách và thu nhập của phường.

Ngân sách địa phương

Tổng thu ngân sách của phường phải bằng hoặc cao hơn tổng chi ngân sách, đảm bảo khả năng tài chính tự chủ.

Thu nhập bình quân đầu người

Thu nhập bình quân hàng năm của người dân trong phường phải cao hơn mức bình quân của tỉnh hoặc thành phố trực thuộc trong 3 năm gần nhất. Đồng thời, tỷ lệ hộ nghèo (theo chuẩn nghèo đa chiều) của phường phải thấp hơn mức trung bình của tỉnh, thành phố.

Đối tượng đặc thù và ưu đãi giảm tiêu chuẩn

Đối với các phường có yếu tố đặc thù (miền núi, biên giới, hải đảo, di sản văn hoá, trung tâm du lịch quốc gia hoặc quốc tế), một số tiêu chí về dân số, diện tích hoặc tỷ lệ đô thị hóa có thể được giảm. Tuy nhiên, mỗi phường chỉ được áp dụng mức giảm cho một yếu tố duy nhất, không được kết hợp nhiều ưu đãi cho cùng một tiêu chí.

Áp dụng và thời gian có hiệu lực

Những phường đã được thành lập trước ngày 1/1/2026 sẽ không phải đánh giá lại theo tiêu chuẩn mới. Nghị quyết 112 sẽ trở thành căn cứ pháp lý thống nhất để xem xét việc thành lập, sắp xếp và quản lý các đơn vị hành chính cấp phường trong giai đoạn tới.