Nội dung chính
Mỹ vừa thực hiện một cuộc đột kích quân sự tại Venezuela, tạo ra làn sóng chấn động địa chính trị và đặt những lợi ích chiến lược của Trung Quốc và Nga vào bối cảnh đầy thách thức.
Trung Quốc: Lợi ích năng lượng và ảnh hưởng mềm bị đe dọa
Trong hơn một thập kỷ, Caracas đã trở thành nguồn cung dầu thô quan trọng cho Bắc Kinh, đặc biệt khi Mỹ áp dụng các lệnh phong tỏa năng lượng đối với chế độ của Tổng thống Nicolas Maduro.
Thị phần dầu và các khoản vay
Theo số liệu năm 2025, Venezuela đã cung cấp từ 55% đến 90% dầu xuất khẩu sang Trung Quốc. Khoảng hai phần ba số dầu này được dùng để thanh toán nợ của Caracas với Bắc Kinh – các khoản vay hàng chục tỷ USD được cấp từ năm 2007 đến 2015, tổng giá trị lên tới 60 tỷ USD và được trả bằng dầu với mức chiết khấu.
Mặc dù dầu nhập khẩu của Trung Quốc chỉ chiếm khoảng 4% tổng nhập khẩu, giá trị chiến lược của nguồn tài nguyên này lại vượt xa con số. Khi Washington tuyên bố sẽ “điều hành” Venezuela và kiểm soát xuất khẩu dầu, Bắc Kinh có nguy cơ mất đi nguồn cung ổn định trong một kịch bản địa chính trị căng thẳng.
Ông Donald Trump đã khẳng định rằng Mỹ sẽ bán dầu Venezuela cho bất kỳ quốc gia nào muốn mua, nhưng không có bằng chứng cho thấy Bắc Kinh sẽ chấp nhận phụ thuộc vào quyết định thay đổi đột ngột của Washington.
Nga: Tầm ảnh hưởng chính trị và an ninh bị suy giảm
Venezuela từ lâu là “đệm” chiến lược của Moscow ở Tây Bán Cầu, nơi Nga đã cung cấp hệ thống phòng không Pantsir‑S1, máy bay chiến đấu và các thiết bị quân sự khác.
Sự bắt giữ Maduro và việc chuyển giao quyền lực cho một chính phủ lâm thời đã làm giảm khả năng Moscow duy trì ảnh hưởng chính trị và quân sự tại khu vực. Các hệ thống phòng không và radar do Nga cung cấp đã bị phá hủy hoặc vô hiệu hoá trong các đợt không kích của Mỹ vào ngày 3/1, khiến uy tín của Nga như một nhà cung cấp vũ khí chiến lược bị lung lay.
Với việc mất đi “cánh tay” quân sự tại Venezuela, Nga có thể phải chuyển hướng chiến lược sang các khu vực khác như Trung Đông, châu Âu hay Đông Á để duy trì vai trò đối trọng với Mỹ.
Ý nghĩa rộng hơn: Cân bằng quyền lực trong thế giới đa cực
Cuộc đột kích không chỉ là một vụ việc địa phương; nó là một dấu hiệu cho thấy cuộc cạnh tranh quyền lực giữa các siêu cường đang ngày càng phức tạp. Trung Quốc ưu tiên duy trì lợi ích kinh tế và ảnh hưởng mềm, trong khi Nga đang phải tái định vị vị thế của mình ở Mỹ Latinh.
Hai cường quốc đều tránh một cuộc xung đột quân sự trực tiếp với Washington, nhưng họ sẽ phải đẩy mạnh các chiến lược ngoại giao, kinh tế và các liên minh đa phương để cân bằng sức mạnh.
Trong bối cảnh trật tự thế giới đa cực ngày càng khó đoán, Venezuela trở thành một bàn cờ quan trọng, nơi các quyết định của Washington có thể thay đổi bản đồ địa chính trị của cả châu Mỹ Latinh và khu vực năng lượng toàn cầu.
