Nội dung chính
Việc Trump triệu hồi đồng loạt gần 30 đại sứ Mỹ có thể tạo ra khoảng trống lãnh đạo, suy yếu đáng kể sức mạnh ngoại giao của Hoa Kỳ, theo các chuyên gia.
Bối cảnh quyết định triệu hồi đại sứ
Vào ngày 24/12, nhóm 10 nghị sĩ Dân chủ thuộc Ủy ban Đối ngoại Thượng viện đã gửi thư tới Tổng thống Donald Trump, khẳng định việc triệu hồi gần 30 đại sứ trên các châu lục là “động thái chưa từng có tiền lệ”. Họ cảnh báo số vị trí trống trên toàn cầu đã vượt quá 100, làm suy giảm khả năng đại diện và thực thi chính sách của Mỹ.
Phản hồi của Bộ Ngoại giao
Bộ Ngoại giao Mỹ khẳng định quyết định này là “quy trình tiêu chuẩn của bất kỳ chính quyền nào”, nhấn mạnh rằng tổng thống có quyền thay đổi người đại diện ở nước ngoài để thúc đẩy chương trình nghị sự quốc gia.
Ý kiến của các chuyên gia ngoại giao
John Dinkelman, Chủ tịch Hiệp hội Ngoại giao Mỹ (AFSA) với gần 40 năm kinh nghiệm, cho rằng quyết định “không có tiền lệ” và không tương đồng với quy trình tiêu chuẩn. Ông giải thích rằng khi Trump nhậm chức, các đại sứ đã tự nguyện nộp đơn từ chức và chính quyền trước đây đã chấp nhận họ tiếp tục công tác.
Dinkelman so sánh việc rút “cầu thủ chủ lực” khỏi sân đấu ngoại giao trước các ván cờ quan trọng, cho rằng đây là hành động phá hoại bộ máy ngoại giao, làm giảm uy tín và khả năng bảo vệ công dân Mỹ ở nước ngoài.
Cameron Hudson, cựu quan chức phụ trách châu Phi, nhấn mạnh phong cách “cá nhân hoá” của Trump, cho rằng khi Tổng thống không quan tâm trực tiếp tới một khu vực, vị trí đại sứ sẽ bị xem nhẹ, làm suy giảm vai trò truyền thống của các nhà ngoại giao chuyên nghiệp.
Hệ lụy tiềm tàng
Việc để lại hơn 30 vị trí lãnh đạo cấp cao trống, đặc biệt ở châu Phi – nơi đã thiếu nhân sự từ lâu – có thể làm giảm khả năng triển khai chính sách, trong bối cảnh khu vực đang đối mặt với xung đột và đảo chính. Các nhà phân tích cảnh báo rằng các đối thủ như Trung Quốc và Nga sẽ tận dụng khoảng trống này để mở rộng ảnh hưởng.
Những nhà ngoại giao về hưu, bao gồm Tibor Nagy – cựu quan chức cấp cao phụ trách châu Phi – nhấn mạnh rằng số vị trí trống quá cao sẽ gây tổn hại cho hoạt động toàn bộ máy ngoại giao và làm giảm hiệu quả thực thi các thỏa thuận thương mại, y tế và hòa bình mà Mỹ đã đạt được.
Trong khi một số quan chức trong nội bộ chính quyền Trump cho rằng quyết định này phù hợp với phong cách lãnh đạo của ông, các chuyên gia đồng ý rằng việc thay thế nhanh các đại sứ dày dặn kinh nghiệm bằng nhân sự chưa được kiểm chứng có thể làm suy yếu “guồng máy” ngoại giao đã được xây dựng qua nhiều thập kỷ.
Thanh Danh (Theo WSJ, PBS, Reuters, Hill)
